T-SQL, MS SQL Server veritabanı üzerinde veri işleme, değişken kullanma ve hata ayıklama gibi bir çok programlama yeteneği ile kullanılır. Bir programlama dili olmasada programlama dillerine benzeyen bir alt dildir ve gelişmiş bir sorgu dilidir.

Microsoft kendi platformu için SQL üzerine yaptığı iyileştirmeleri standart haline getirmiş ve T-SQL ismini vermiştir. Transact-SQL‘in kısaltması olan T-SQL günümüz veritabanı yönetim ihtiyaçlarının tamamını karşılayabilecek yeterliliğe sahiptir.

T-SQL ile veritabanı üzerinde işlem yapabileceğimiz temelde 3 komut türü vardır.

• Veritabanı ve tablolarla ilgili işlemler yapmak için Veri Tanımlama Dili (Data Definition Language),
• Veritabanı üzerindeki kullanıcılar ve bu kullanıcıların yetkileri ile ilgili işlemler yapmak için Veri Kontrol Dili (Data Control Language)
• Veritabanında saklanan veriler üzerinde işlem yapmak için kullanılan Veri İşleme Dili (Data Manipulation Language)

T-SQL Operatörler

Operatörler veriler üzerinde işlem yapan, sonuç döndüren işlemlerdir.

1. Aritmetik Operatörler
2. Küme Operatörü
3. Karşılaştırma Operatörleri
4. Mantıksal Operatörler

1-Aritmetik Operatörler (Arithmetic Operators)

Kolonlara Toplama (+), Çıkarma (-), Çarpma (*), Bölme (/) işlemlerini yapmakta kullanılır. Aritmetik işlemlerde NULL ile işlem yapılır ise sonuç daima NULL çıkar.

2-Küme Operatörü (Set Operators)

Set operatörleri iki ya da daha fazla sorgu bileşenini bir sonuca toplayan operatörlerdir. SET operatörleri içeren sorgulara bileşik sorgu denilir.

Left Join yada Right Join ile Minus Except (Birinci sorguda olup da ikinci sorguda olmayan kayıtları döndürür. Kümelerde ki fark işleminin karşılığıdır) set operatörü kullanılır.

Full joinde Union All (İki sorguda yer alan tüm satırları verir) set operatörü kullanılır.

Inner joinde Intersect (İki sorguda yer alan aynı satırları döner, tekrar edilen satırlar bir kez döndürülür. Kümelerde ki kesişim işleminin karşılığıdır) set operatörü kullanılır.

3-Karşılaştırma Operatörleri (Comparison Operators)

Karşılaştırma operatörleri iki değeri ya da ifadeyi karşılaştırmak için kullanılır. Karşılaştırma işlemi True, False ya da Null döndürür.

= : Eşitligi test eder.

!=, ^=, <> : Eşitsizligi test eder.

> : Değerin ya da ifadenin büyük olup olmadığını kontrol eder. Büyük ise True sonucunu döndürür.

< : Değerin ya da ifadenin küçük olup olmadığını kontrol eder. Küçük ise True sonucunu döndürür.

>= : Değerin ya da ifadenin büyük ve ya eşit olup olmadığını kontrol eder. Büyük veya eşit ise True sonucunu döndürür.

<= : Degerin ya da ifadenin küçük ve ya eşit olup olmadığını kontrol eder. Küçük veya eşit ise True sonucunu döndürür.

IN/NOT IN : Listedeki değerlerin olup olmadığını kontrol eder.

ANY/ SOME : Bir listede ki ya da alt sorgudaki karşılaştırmalar için kullanılırlar. ANY veya SOME operatörü kullanmadan önce mutlaka =,!=,<,>,<=,>= operatörleri kullanılmalıdır.

ALL : Bir listede ki ya da alt sorguda ki tüm değerler ile karşılaştırmalar için kullanılırlar. ALL operatörü kullanmadan önce mutlaka =,!=,<,>,<=,>= operatörleri kullanılmalıdır.

BETWEEN x and y : İki değer arasında ki verileri kontrol etmek için kullanılır.

IS NULL/ IS NOT NULL : Null değerlerin var olup olmadığını test eder.

4-Mantıksal Operatörler (Logical Operators)

Mantıksal operatörler iki karşılaştırma işleminin sonucunu birleştirmek için kullanılır.

AND Operatörü: Her iki taraf da True ise True, diğer durumlarda True değerini verir. Null değerler Null sonucunu verir.

OR Oparatörü: Her iki taraf da False ise False, diğer durumlarda True değerini verir. Null değerler Null sonucunu verir.

NOT Operatörü: Sonuç değerini tersine çevirir. Sonuç True ise False, False ise True sonucunu verir. Null değerler Null sonucunu verir.

T-SQL ‘de USE, DECLARE & SET Kullanımı

Hangi veritabanı üzerinde işlem yapacağımızı belirtmek için use kullanırız. Kullanmak istediğimiz veritabanı üzerinde sağ tıkladığımızda New Query dediğimizde otomatik olarak o veritabanı üzerinde işlem yapar. SQL’de değişken tanımlamaları DECLARE deyimiyle yapılmaktadır. Tanımlanan değişkenlere değer atamak için SET deyimi kullanılır.

T-SQL Bazı Fonksiyonlar

• TOP n : Sorgularımızda bazı durumlarda tüm kayıtları görmek istemeyebiliriz. Bu gibi durumlarda TOP n deyimini kullanarak kayıtların belli bir yüzdesini görüntüleyebiliriz.
• GROUPING : GROUP BY ile kullanılan ROLLUP ve CUBE ile elde edilen sonuç listesini GROUPING fonksiyonu daha kolay değerlendirip yorumlamamızı sağlar. GROUPING fonksiyonu ile belirtilen her bir sütun için sonuç listesinde ayrı bir sütun oluşturulur.
• WITH ROLLUP : GROUP BY ile grupladiğımız bir veri setinde ara toplamları bulmak için kullanılan CUBE ve ROLLUP ifadelerini inceleyeceğiz. GROUP BY ile kullanılan CUBE ve ROLLUP komutları bize ara toplamlar vermektedir.
• WITH CUBE : CUBE komutunun ROLLUP dan farkı bütün sütünlarında null ile ara toplamlarını vermesidir.
• COMPUTE ve COMPUTE BY

Kısaca T-SQL bu kadar 🙂